Inclusief denken, als je al weet wat dat is, is hip. In Amsterdam mogen burgers niet meer worden toegesproken als ‘dames en heren’ maar als ‘burgers van Amsterdam’ of iets dergelijks. ‘Geboren als meisje/jongen’ mag ook niet meer, maar het wordt nu ‘gezien als meisje/jongen’. Het zijn tips, dat wel. Nu nog. Er ligt meer op de loer.

Inclusief denken. Wat is dat? Dat we iedereen in ons denken en in ons beleid moeten meenemen en dat dat dus ook wordt weerspiegeld in onze taal. Al in de jaren 70 is er een boek over verschenen, dus nieuw is het niet. Het streven om te laten zien dat je niemand uitsluit is geweldig, maar het is tot mislukken gedoemd. Bij alles wat we doen. bij ieder beleid, worden groepen niet-ingesloten of niet-bedoeld. Als het gaat om rolstoelgebruikers dan gaat het dus niet om niet-rolstoelgebruikers. Iets doen betekent altijd ook iets niet doen. Iemand bedoelen is ook tegelijkertijd een ander niet-bedoelen.

En hoe je het ook wendt of keert, de mens wordt geboren als óf een meisje óf een jongen. Dat daarna er allerlei processen zijn die leiden tot een ander zelfbeeld of gevoel van zelf is een feit. Net als die geboorte. En ik weet dat socialisatie ertoe leidt dat je, zoals De Beauvoir stelt, vrouw wordt. Vrouw in de maatschappelijke betekenis. Man in de maatschappelijke betekenis.

Dat snap ik allemaal. Ook weet ik uit eigen ervaring van zeer nabij dat iemand zich heel ongelukkig kan voelen in zijn biologische lichaam en een verandering wil van lichaam. Ik heb gezien hoeveel twijfels dat met zich meebrengt en hoeveel vreugde als de stap wordt gezet. Ik heb ook gezien hoe de omgeving daar wellicht eerst weifelend, maar uiteindelijk zeer begripvol en liefdevol op reageert. Dat doen de mensen die je liefhebben nu eenmaal.

De stap naar een nieuw soort taal heeft niets te maken met begrip en liefde. Die is ingegeven door (goedbedoeld) moralistisch gedrag om ervoor te zorgen dat niemand, maar dan ook echt niemand zich ooit beledigd zal voelen. Dát wordt bedoeld met inclusief: voor niemand aanstootgevend. De taal zo onduidelijk, amorf en vloeibaar maken dat uiteindelijk het machteloos gebrabbel wordt. En daar zullen slechts enkele puristen zich aan ergeren. Je kunt kanker ‘k’ gaan noemen maar doodgaan doe je. Daar helpt taal niets bij.

Erger nog.

Afgelopen week is in de VS een geplande speech van Richard Dawkins afgeblazen door de organisator omdat hij dingen gezegd zou hebben die velen pijn hadden gedaan. Ik voorspel dat dit ook in Nederland zal gaan gebeuren wanneer de gedachten- en taalpolitie zeggenschap krijgen. Dawkins verzet zich in alles wat hij doet tegen religie. Iedere religie. Ook tegen mijn religie. Dat doet hij met verve en met een brille die mij soms jaloers maakt. Hij is slim, snel van geest, hardnekkig en zeer, zeer anti-religie. Daarin is hij totaal vrij. Hij mag mij een malloot noemen, hij mag iedere gelovige een malloot noemen. En als die malloten zich geschoffeerd voelen dan zegt dat meer over hun eigen kleine onzekere geest dan over Dawkins. En juist deze atheïstische strijder voor vrije meningsuiting wordt nu geweerd omdat er mensen zijn die zich gekwetst voelen.

In Amsterdam zal het niet lang duren voor de eerste rechtszaak gevoerd wordt. Iemand zal zich gekwetst voelen door iemand anders die ‘man’ of ‘vrouw’ zegt, of tegen een baby zegt ‘wat een leuk meisje’. Iemand zal zich gekwetst voelen en naar de rechter stappen. Het kan lang duren, het kan kort duren, maar gebeuren zal het. De gekwetsten hebben ruim baan. En in plaats van naar de bron te gaan van hun o zo snel optredende kwetsuren (die bron zijn zij zelf), zullen zij trachten de ander de mond te snoeren en te disciplineren.

Wat Amsterdam doet is de eerste stap zetten op deze weg van disciplineren en gelijkmaken van alles wat niet gelijk is. En als je je daaraan niet aanpast dan rot je maar op. Dan loop je achter, ben je niet te vertrouwen, dan wil je terug naar vroeger.

Terwijl het juist tijd wordt voor veel meer vrijheid, het bevechten van die vrijheid en juist niet gelijk zijn van mensen.

De paradox is dus dat dit beleid een maatregel is die de mens buitensluit.

We stoppen met denken en geven ons over aan neurotische tijden.