Langs de A2, zo tussen Abcoude en Breukelen, wordt het land getooid met heel veel Nederlandse vlaggen. Op de kop natuurlijk. Hier en daar een Prinsenvlag, ook op de kop. (De boer in kwestie is niet echt het scherpste potloodje in het etui). Verder veel hooibalen in zwart plastic met allerlei teksten erop. Het leidt af en het is weerzinwekkend dom.

Maar er is meer. Er staat ook een soort hoogwerker met daaraan bungelend een levensgrote pop. Ook op de kop. Volgens mij in een blauwe overall, maar daar kan ik naast zitten. Ik kan niet teveel kijken want het is de snelweg. De boer in kwestie heeft zich of laten inspireren door de foto’s van Mussolini na zijn executie, of door beelden uit Iran waar homoseksuele jongeren aan hoogwerkers langzaam op worden getrokken om heel langzaam te stikken. De boer heeft smaak.

Wat bij mij blijft hangen is mijn gevoel dat ik niks meer te maken wil hebben met dit volk. Ook niet met alle andere boeren die aan de ene kant profiteren van alle subsidies en regelingen maar aan de andere kant politici bedreigen. Boeren die denken dat het normaal is dat je bedrijf overgaat van vader op zoon en die dat dus per sé zo willen houden. Eeuwig. Word maar wakker: ook ik ben geen buschauffeur of meteropnemer geworden. De bakker op de hoek is gestopt zonder dat zijn zoon of dochter de bakkerij overnam. Niemand in loondienst regelt opvolging. Het stam uit verloren tijden.

Het is ook vreemd in een land waarin het aantal boeren drastisch is gedaald de afgelopen decennia, door schaalvergroting en bedrijfsbeëindiging. In 1970 waren er 185.000 boeren bedrijven, nu nog geen 50.000, op net zoveel land. Alle boerenactiviteiten vormen nog geen 2% van het BNP, en alleen veehouderij is circa 1,5%. Bijna 50% van het land wordt gebruikt door boeren. Landbouw is verantwoordelijk voor 17% van de uitstoot van broeikasgassen, en voor 90% van de ammoniakuitstoot. Zo’n 60% van de productie is voor het buitenland bestemd.

Ik kan doorgaan met cijfers. Dat doe ik niet. Voor mij is het beeld helder: iedere nostalgie ten opzichte van het boerenbedrijf mogen we laten varen. Het gemiddelde bedrijf is nu vier keer zo groot als in 1970. Het is een industrie geworden, verder niet. Een industrie waarin de industriëlen zich in een overall hijsen, op een trekker gaan zitten en chaos veroorzaken. Het land gijzelen omdat politici geen ruggengraat hebben om te zeggen ‘jullie kunnen de pot op. Er zijn grotere problemen.’

Intussen wil ik eigenlijk niets meer kopen dat van een reguliere boer komt. Ik heb geen enkele zin een sector te steunen die zo gebaseerd is op hybris, ontkenning, grote monden en intimidatie.

Er is een alternatief. En dat is mooi. Er zijn inmiddels bijna 2.100 biologische boeren die samen 5% van het landbouwareaal gebruiken. Die niet met trekkers een dodelijke file veroorzaken, die willen zorgen voor mens, dier en milieu. Die samenwerken met milieuorganisaties en bijvoorbeeld Natuurmonumenten om goed voor ons stukje planeet te zorgen. Daarnaast luisterde ik laatst naar een podcast over voedselbossen. Klein en kansloos momenteel, maar wat een genot om te horen hoe vanuit een monocultuur over de jaren een bos ontstaat met grote diversiteit. Een bos ook dat een restaurant voorziet van topvoedsel van het seizoen. Er zit groei in maar niet voldoende. In vijf jaar tijd is het aantal vertienvoudigd, maar het blijft verwaarloosbaar.

Deze alternatieven zetten op wereldschaal geen zoden aan de dijk. Dat snap ik ook. Tegelijkertijd vind ik dat we collectief moeten weigeren te kopen van een beroepsgroep die zo redeloos tekeergaat als nu gebeurt. Die nooit mee willen denken, die belangenbehartigers hebben waar je niet naast wil wonen. De invloed van het individu is altijd klein. We kunnen twee dingen doen. Ten eerste kijken naar ons eigen inkoopgedrag en dat als we willen aanpassen. Maar wat belangrijker is: bij verkiezingen juist stemmen. Bij iedere verkiezing: provinciaal, waterschappen (juist die omdat boeren per definitie een plek hebben in het bestuur), gemeenten, rijk en Europa. Dan tellen al die opgetelde individuen opeens wel.

Doen.