Een leuk stel mensen op de foto. Helemaal klaar voor een Soirée Blanche bij Le Jardin Secret in Cotignac. Een avond in de wijngaarden waar je gefêteerd wordt op een heerlijke maaltijd, met heerlijke wijnen en een gezelschap dat een verrassing is. Je weet niet met wie je die avond gaat dineren. Dat stel mensen ben ik met mijn gezin en vrienden. We hadden een geweldige avond.

De foto is genomen daags nadat de laatste branden in Cotignac hadden huisgehouden. Tot vlak achter het domein was de brand gekomen. Op meters van de hoofdgebouwen. Als je Cotignac binnenrijdt vanuit Carcès dan zie je links de ravage die de brand heeft achtergelaten. Grijs, grauw, huizen die ternauwernood zijn ontsnapt, andere huizen die volledig zijn afgebrand. Het restaurant had besloten de avond door te laten gaan, ‘omdat we altijd weer opstaan’. Laten zien dat een Fransman er altijd bovenop komt. Vandaar die mooie avond.

Ook daags na alle branden hadden we onze eerste officiële apéro met de directe buren. Geaccepteerd als we zijn, hadden we een heel leuke, kleurrijke avond die in het teken stond van alle ravage. En natuurlijk ook over ons buurtje bovenop de berg. Over het feit dat we met zijn allen aan een doodlopende weg wonen. Dat we waakzaam moeten zijn en moeten zorgen voor elkaar.

Ook de gesprekken in het dorp gingen daar steeds over. Bij de bakker, op het terras. Over een mevrouw in Correns die het dorp niet meer uit kon komen. Links vuur, rechts vuur. Geen kant op kunnen. En al pratende waren er steeds drie dingen die werden benoemd.

Allereerst dat diegenen die verantwoordelijk zijn voor deze branden zwaar gestraft moeten worden. Liefst op het dorpsplein en graag zo zwaar mogelijk. De mensen zijn heel boos en weten dat de branden altijd door iemand worden veroorzaakt. De mensen in de Var zijn niet heel zachtzinnig hierin. Als je in Nederland nog ‘nou, nou, dat mag wel wat minder’ kunt denken, dat is hier niet het geval. De boosheid is er bij iedereen. De behandeling van de fikkiestokers varieert maar loopt altijd zeer slecht af voor de fikkiestoker.

Dan over de zorg voor elkaar. Iedereen heeft wel iets voor een ander gedaan. Mensen in huis genomen, extra brood gebakken voor de pompiers, geholpen met de troep opruimen, je eigen afspraken op de lange loop laten omdat anderen voor moeten. Van groot tot klein: men doet iets en daar is men trots op. We zorgen voor elkaar. Een solidariteit die onnadrukkelijk vanzelfsprekend is.

En dan het klimaat. Iedereen ziet dat het klimaat verandert, dat dat door de mens komt en dat dat leidt tot verschrikkingen. Alleen: wat is je handelingsperspectief? Wat kun je als inwoner van Carcès daartegen doen? Het vertrouwen in de grote overheid in Parijs is heel klein, het vertrouwen in de gemeenschap is groot. Er wordt dus gesproken over samenwerking tussen gemeentes om brandwallen aan te leggen. Om eerder ter plekke te zijn als er iets is. Om niet meer open te barbecuen, geen sigaretten meer weg te gooien, et cetera. Het zijn kleine oplossingen voor grote problemen. Anderen stoppen met olijven of wijn en leggen pistacheboomgaarden aan. Meegaan met de verandering. Men zoekt een uitweg, een nieuwe mogelijkheid in een wereld die op zo’n grote schaal verandert, dat je je machteloos voelt als je niet uitkijkt. En het laatste wat men hier wil is machteloos zijn.

Intussen hebben we dus een diner in de wijngaarden, een apéro met de buren, dansen we op de Grand Aïoli op de Place Respélido en drinken we ons drankje op het terras. Want ondanks alle gedoe moet je wel genieten. Omdat je niet kunt strijden op grote schaal, doe je dat op kleine schaal en geniet je desalniettemin. Want dat heb ik wel geleerd in het zuiden: tegenslagen kunnen groot zijn maar je moet altijd met elkaar wat drinken en eten. Dat helpt.

In de afgelopen twee weken is er veel regen gevallen. Dat lucht op. Brand kan heel lang in de grond blijven zitten en dan is er weinig voor nodig om de boel weer op te laten laaien. Door alle regen is die kans nu veel kleiner. Wel weet iedereen dat zulke grote branden normaal zullen worden. Ieder jaar is er ergens wel een brand, maar dat was altijd vrij beperkt. Nu wat er iets nieuws: honderd vierkante kilometer, zeventien dagen lang in brand. Het zal niet de laatste keer zijn.

Zo midden juli besloot ik vier weken van Bluesky weg te blijven. Ik vond dat ik wel heel erg veel tijd doorbracht op social en dat de uren voorbijvlogen. BS gebruikte ik nog het meest. Ooit verbannen van Twitter (vanwege een post over Monty Python) koos ik jaren geleden voor BS. Ik werd gebruiker 550.124. Mijn dagen begonnen, na douchen, scheren en aankleden, met even checken van WA en BS. Soms klikte ik het icoontje gedachteloos aan. ’s Morgens las ik de krant en gaf dan snedige opmerkingen op BS, die meestal reactie genereerden.

Ik leverde bewijs van mijn bestaan. Maar steeds meer bekroop me het gevoel dat ik geen enkele steen had verlegd.

En dus op een dag meldde ik op BS: “minder op mijn mobiel, koude kalkoen, we zien wel en I’ll be back”.

Hoe is dat bevallen? 

Ik had me vier weken afwezigheid voorgenomen. De eerste dagen klikte ik gedachteloos het icoontje aan en sloot het dan weer snel. Alsof ik even wakker werd en besefte ‘dat zou ik toch niet doen!’. Na een dag of drie was mijn reflex verdwenen. Vier weken lang niet geopend en niet bekeken.

En het gekke is, dat leidt echt tot ander gedrag. Laat ik wat voorbeelden geven.

1. Het ochtendritueel met de kranten. Ook op vakantie lees ik twee kranten, De Volkskrant en Trouw. Niet iedere dag, maar ik haal het dan altijd in. Ik lees ze oppervlakkiger dan thuis, maar wel met aandacht. En dan het verschil: zonder BS lees ik anders. Ik heb nog steeds overal een mening over en idee bij, maar die zijn direct weg als ik verder lees. Hoe anders is dat mét BS. Dan analyseer ik mijn ergernis bijvoorbeeld, verzin er een snedige opmerking bij, post die en kijk wat er gebeurt. Het lezen van de krant is een begin van een proces van communicatie met de buitenwereld. Op dát moment en direct. Zonder BS gaat dat anders. Als er iets blijft hangen dan bespreek ik dat veel later met mijn gezin, maar meestal blijft er niets hangen. Nieuws blijkt dan gewoon heel vluchtig te zijn. Ik voel ophef noch verontwaardiging. Een rustiger leven.
2. Fotograferen. Ik maak nauwelijks foto’s zonder BS. Toegegeven: ik post af en toe wat op Insta maar ik heb daar nauwelijks volgers, en het aantal likes komt nooit boven de 8. Ik ben geen fotograaf, ik ben de absolute meneer Kiekje. Maar mét BS ben ik enthousiaster in het om me heen kijken. Dan denk ik al snel: ‘dat is gek/leuk/mooi/interessant’ en dan maak ik een foto die ik post. BS zet mij aan tot fotograferen. Nu geniet ik van de foto’s die gemaakt worden door vrouw en oudste zoon.
3. Lezen. Ik lees, ik lees veel en graag en ik lees van alles. Daarin is niets veranderd. Alleen met BS lees ik mee met een aantal anderen, en laat ik een aantal anderen meelezen met mij. Soms lees ik op BS over een voor mij nieuwe schrijver. Dan bestel ik bij mijn boekhandel een boek en ga lezen. BS is voor mij laagdrempelig voor het uitbouwen van mijn literaire leven. 
4. Mensen. Tja, het lijkt allemaal virtueel dat BS en dat is het ook. Maar toch. Er is een aantal mensen, aan wie ik gewend en gehecht ben geraakt. Hoe je op afstand iets ‘met elkaar’ kunt hebben. Dan las ik René Girard en dan dacht ik ‘zou M dat ook hebben gelezen?’. Kreeg ik een kookboek en dacht ik ‘zou C dat ook kennen?’. Had ik weer eens een mening en dacht ik ‘wat zou P hiervan vinden?’. Ik kon ook mensen missen. Hoe is het met H, met A, met M, met J, etc enz.
5. De wereld. Als je continu op BS zit dan is relativeren iets moeilijks. Zoveel meningen, verontwaardiging, ophef, instemming, groepen, inclusie, exclusie, links, rechts, het komt allemaal voorbij op BS. En alles komt binnen. Je hóeft er niets van te vinden, maar toch doe ik dat wel. Het zijn continue externe prikkels die me aanzetten tot tenminste oordeelsvorming en vaak het innemen van een standpunt. Daarin laat ik me sturen door het platform. Eenmaal van BS af, kwam er een enorme rust over me. Er zijn niet zoveel onderwerpen waarover ik me druk maak, en zonder externe prikkels bleven die onderwerpen ook heel beperkt. Sterker nog: de Var brandde en dat was mijn dagelijkse habitat. Opletten dat het niet bij ons kwam en heel veel contact met buren en dorpsgenoten. De grote wereld was ver weg. Een kleine bleef over. Erg prettig.
6. En als laatste: ikzelf. Pedant als ik kan zijn, grossier ik in sarcastische en snedige opmerkingen. Alles valt me altijd op en dan laat ik dat weten op BS. Zojuist nog sprak op de radio een mevrouw over een ‘hommade aan Dolly Parton’. Hop, op BS! Dat deed ik niet meer. Mijn gezin en vrienden zijn heel duidelijk, die hebben geen zin in mijn dad jokes en gevatheid. Ik ging, kortom, mezelf veel minder serieus nemen. En dat is heilzaam. Ik moet niet overal wat van vinden. 

Wat is nou de conclusie?

Zonder BS is het leven echt anders. Met positieve en negatieve effecten. Positief is dat je echt meer tijd hebt voor zaken in real life, en die zijn altijd leuker. Je verliest je ook minder in doomscrollen. Ook neem je minder deel aan discussies die tot niets leiden. En, het belangrijkst, er is gewoon minder ophef in je leven. Op BS is er altijd wel iemand met een particuliere hang up die altijd weer tevoorschijn komt. Van hamas en Israël tot aan voedselhypes. Overal word je in meegezogen.

Belangrijkste negatieve effect: bepaalde mensen kon ik enorm missen. Zomaar, opeens. 

Het effect van mijn vier weken, is dat ik (nu nog) veel minder op BS aanwezig ben. En dat is lekker. Twee keer per dag doe ik een check en dat is het dan ook. Zo heb ik beide effecten te pakken: niet alles is even belangrijk én ik kan de mensen die ik wil gewoon volgen en er soms op reageren.

Kom er maar eens om: vrijwilligers! Het blijken er steeds minder te worden als ik het nieuws mag geloven. En dat terwijl heel veel draait op vrijwilligers.

Wat in ieder geval geheel draait op vrijwilligers is de Dieptetuin, de Parel van Zeist. Zonder de vrijwilligers zou het niet eens meer een parel zijn.

Dat komt zo. 

De Dieptetuin bestaat al bijna 120 jaar. Ooit aangelegd door de familie Van Tets, omdat zij een mooie opvallende tuin wilden hebben. Dat kon toen nog gewoon. De tuin heeft decennia overleefd, waaronder de Tweede Wereldoorlog. Hij heeft toen nog even gediend als parkeerplaats voor militaire voertuigen. 

De trots van een plaats als Zeist, zou je denken. 

Niets bleek minder waar, een jaar of vijftien geleden. Zeist wilde in het kader van bezuinigingen af van de zorg voor de Dieptetuin. Geen zichtlocatie en dus niet interessant om te onderhouden. Dan maar laten versloffen. Alle aandacht moest uitgaan naar parken aan de weg. En inderdaad, de Dieptetuin ligt niet aan de weg. Dat maakt ‘m ook zo speciaal.

In 2012 heeft een aantal mensen de Stichting Vrienden van de Dieptetuin opgericht. Heel simpel: als de gemeente het niet doet, doen we het zelf. En al snel waren er vrijwilligers die het onderhoud op zich wilden nemen. Met aandacht en liefde, iedere week weer.

In de loop der jaren is er een samenwerking met de gemeente tot stand gebracht met een heus beheerplan, waarin we hebben vastgelegd wie wat doet en wanneer. Jaarlijks evalueren we de samenwerking en uit die evaluatie blijkt telkens weer de belangrijke rol van de vrijwilligers. Zonder hen zou de tuin er niet zo bijliggen.

En niet alleen het onderhoud. De huwelijken die plaatsvinden, de grote en kleine concerten, de winteractiviteiten, de Levende Kerststal (nog steeds op het randje van de financiële afgrond balancerend), de onderlinge vriendschappen en de onderlinge zorg voor elkaar: allemaal mogelijk gemaakt door de vrijwilligers. Het is werkelijk een uniek clubje.

Voor dat clubje kookt het driekoppig bestuur één keer per jaar. Om de vrijwilligers in het zonnetje te zetten en de hoed af te nemen. In juni dineren we dan aan een lange tafel met iedereen die kan, de vijver op de achtergrond. Per jaar wordt tijdens de ‘vriendenraadpleging’ (ook zo’n leuke bijeenkomst in april of mei) het thema gekozen. Dat was dit jaar ‘fleurig’. En fleurig was het. De stemming was als altijd opperbest. Er was uitbundig gekookt, voorgerecht, hoofdgerechten en een verrukkelijk dessert. Voor wie wilde was er een wijntje en voor wie wat anders wilde wat anders. Het menu was geheel vegetarisch, vanwege het thema: fleurig, bloemig. En bij het dessert was er een pierement dat fleurige nummers speelde, en begon met Tulpen uit Amsterdam. 

Vrijwilligers zijn niet alleen belangrijk, ze zijn leuk en waardevol. Het is een dag koken meer dan waard. Op naar volgend jaar!

Een week geleden begonnen, en nog steeds actief. Op een steenworp van ons huis. De andere kant van onze gemeente is geevacueerd uit voorzorg. Wij zijn – voorlopig – veilig. De wegen zijn afgesloten op twee na. Tientallen huizen weg, tientallen beschadigd, 1500 pompiers continu aan het werk.

De buren zijn rustig en afwachtend. Ik sprak vanmorgen mensen in het dorp. Iedereen is zorgelijk. Twee mensen met een winkel wonen in Montfort en zijn geëvacueerd. Patou heeft een pinsakiosk bij Thoronet, maar alles is gesloten.

De lucht is scherp van de geur van brand, de as daalt continu neer op terras en auto.

De conclusie is simpel: er zijn altijd branden, maar dit is nieuw. Temperaturen van 40°+, een sterke mistral en de begroeiïng is kurkdroog. Dit is klimaatverandering in de praktijk.

En voor alle ontkenners: schaam je. Je weet niet waar je het over hebt met je vrijblijvende, gemakzuchtige geneuzel. Sterker nog: je bent een idioot.

Groet uit een klein dorp in de Var met lieve zorgelijke mensen.