Tag Archief: geloof

De nieuwe pastoor van Carcès (*)

31 maandag jul 2017

Posted by in leven

≈ 6 reacties

Tags

, , , ,

unnamed

Het dorp Carcès in de Var is klein en compact. Zoals in alle Franse dorpen is er een kerk, een aantal cafés, twee kleine supermarkten en nog wat winkeltjes. Veel te doen is er niet, behalve op zaterdag als er markt is. Tijdens de markt is het erg levendig en heel erg druk. Vooral met Fransen en soms ook een verdwaalde Nederlander.
En sinds drie jaar is er een wandelend middelpunt van alle aandacht in het dorp. Dat zit zo.

Drie jaar geleden kwam er een nieuwe pastoor in het dorp. De oude was niet alleen oud maar ook redelijk onzichtbaar. En daar opeens was pastoor Augustin. Een grote kale jonge vent, ergens achter in de dertig. Altijd gekleed in soutane liep en loopt hij ietwat gebogen en breedgeschouderd over de markt. Hij maakt met iedereen een praatje, met de bezoekers van de markt en met de marktlieden. Aan een vrouw vraagt hij waar haar kleine dochter is, aan de kaasboer vraagt hij wanneer hij weer die lekkere pecorino heeft.

Mensen komen op hem af, geven hem een hand en groeten hem. Ook ik doe dat.
De Heilige Mis is weer goed gevuld. In de kerk is hij duidelijk op zijn plek als geestelijke. Hij is geconcentreerd bezig, houdt het tempo erin en volgt helemaal de lijnen van de Eucharistie. Orthodox wellicht. Een zoon van Rome.

Buiten de kerk is hij anders. Ik verdenk hem ervan dat hij op zaterdag zijn avondeten bij elkaar scharrelt. Gele zonnebril op het hoofd, met iedereen contact makend. Hij krijgt een zak gnocchi van de Italiaanse standhouder, een fles wijn van de lokale biologische wijnboer, een worst van de slager. Hij schuift aan bij lokale bewoners tijdens een simpele lunch met wijn en worst. Hij doet mee. Hij praat en luistert. Bravoure en ingetogenheid.

Ik kijk met vreugde en bewondering naar deze eigentijdse en tegelijkertijd traditionele pastoor. Ik sprak met hem en ik vroeg of ik een foto van hem mocht maken en gebruiken. “Waarom?”, vroeg hij. “Omdat u Carcès een soort centrum heeft gegeven door wie u bent en wat u doet”  was mijn antwoord. En zo is het. Mensen beamen dat.

Op de foto wilde hij best zolang het maar niet lachend hoefde. “Lachen doe ik naar mensen, niet op de foto” was de uitleg.

Pastoor Augustin. Hoe het ook kan.

Kloosterleven

17 maandag okt 2016

Posted by in leven

≈ 3 reacties

Tags

, , , , , ,

img_7812

Zo’n 10 kilometer van Carcès ligt Le Thoronet. Een dorpje in het hart van de Var waar echt helemaal niets te doen is. Als je denkt, kom we gaan een wijntje drinken, dan rij je in een bocht omhoog het dorp in en in een bocht omlaag het dorp weer uit. Niets. Geen terras is open.

Maar even buiten het dorp ligt een van de mooiste abdijen die ik ken. L’Abbaye du Thoronet.

Lang geleden inmiddels stond ik in Vezelay bij het standbeeld van Bernardus van Clairvaux. Daar had hij opgeroepen tot de Tweede Kruistocht om het Heilige Land te bevrijden van de Moren. Het gevolg was een bloedige strijd. Die Bernardus was geen vrolijk type. Integendeel. En na de mislukking van die Tweede Kruistocht werd het er niet beter op.

In de Bourgogne was de grootste abdij die van Cluny, een Benedictijner abdij. Benedictus had in de vijfde eeuw zijn Regel geschreven: voorschriften voor het leven in een klooster. Gebaseerd op deze regel was Cluny gesticht en gebouwd. Bernardus vond, en velen met hem, echter dat Cluny veel te werelds was geworden, teveel pracht en praal. En daar hield hij niet van. In Citeaux , in de Bourgogne, bestond al een klooster dat zich afzette tegen Cluny. Dat klooster had een aantal zusterkloosters en van een daarvan, in Clairvaux, werd Bernardus abt. Met zijn heilige vuur heeft hij er voor gezorgd dat hij het gezicht werd van de orde der Cisterciënzers én dat er uiteindelijk meer dan driehonderd Cisterciënzer kloosters kwamen. Bernardus dacht groot, groots een meeslepend.

Maar Bernardus wilde meer dan dat. Ook moest de eenvoud en de onderwerping aan God tot uiting komen in de manier waarop gebouwd en ingericht werd. Streng en sober, simpele materialen, alles volgens de Gulden Snede (Fibonacci!) gebouwd. Perfecte verhoudingen en een inrichting die tot introspectie en stilte moest leiden. Niets mocht afleiden van de eigenlijke opgave waarvoor de monnik stond: leven in en ten dienste van God. Hij nam het Ora et Labora letterlijk: monniken en monialen moesten bidden en werken. Zicht richten tot God met de voeten in de modder. En bouwen aan nieuwe kloosters.

Dat is nu zo’n negenhonderd jaar geleden. En na al die tijd, en na alle verwoestingen staat de abdij van Le Thoronet uit steen gehouwen midden in de Provence, tussen de wijngaarden van Sainte Croix. Als je het terrein oploopt, na het onontkoombare winkeltje, voel je direct de harmonie en de stilte. Ondanks de aanwezigheid van wat (of wat te veel) toeristen is het stil. Mensen voelen dat je hier niet moet schreeuwen, dat je de rust moet overnemen. Binnen in de gebouwen zie je wat bouwen volgens de Gulden Snede doet. Iedere kerk heeft hetzelfde: van binnen is hij veel groter dan van buiten (wat de kerk gemeen heeft met de gemiddelde tas van een vrouw). Dat komt door het uitgekiende gebruik van geometrische vormen en uitgangspunten.

Iedere ruimte, iedere gang straalt dezelfde sfeer en verstilling uit. Als je je ervoor openstelt dan voel je wat het geweest moet zijn om hier te wonen en te leven met andere monniken. Buiten werken in de tuin, of binnen in de keuken of bibliotheek. Met elkaar de stilte voelen en maken die nodig is. Nog steeds is het hier een plek waar het bestaan van God plausibel wordt, op een niet opdringerige manier. Schetsend, wenkend.

Bernardus en de Cisterciënzers hebben veel moois in de wereld gesticht en achtergelaten. Als we al praten over een westerse cultuur dan is een van de bronnen hier te vinden. En het mooie is dat als je er eenmaal bent, de wereld waar zoveel wereldse ellende heerst heel ver weg is. Wat overblijft is de stilte in jezelf en de drang naar schoonheid. Hoe mooi kan het zijn of worden?

Een plek waar de wereld buiten volstrekte buitenwereld is.

Privé-geloof

08 woensdag jun 2016

Posted by in religie

≈ Een reactie plaatsen

Tags

, , , ,

Geloof heeft alleen een plek achter de voordeur. Geloof is privé en moet privé blijven.

Laat me uitleggen waarom. We gaan even terug in de tijd.

Boeken zijn volgeschreven over secularisatie in de westerse wereld. Het einde van het geloof. Ontzuiling. Kerken liepen leeg. Ach, het waren jaren waarin ik tijdens mijn studie analyses las dat die tijd nooit meer terug zou komen. Die tijd waarin mensen zekerheid en structuur vonden in eigen kring, in hun eigen geloof. God was verdwenen uit Nederland, niet alleen uit Jorwerd.

Het ging toen overigens over het einde van alle ideologieën. Daniel Bell schreef erover. Francis Fukuyama had het over het einde van de geschiedenis. Het zou allemaal anders worden, als een onafwendbare vervolgstap in de geschiedenis. Postmodernisten hadden het over het einde van alle grote verhalen. Of die nu politiek of religieus gemotiveerd waren. We betraden een wereld waarin individuen zich zouden ontwikkelen los van alle ideologieën. Dat leek ook zo te gaan trouwens. Individualisering nam toe, sociale verbanden werden losser. Kerken liepen leeg. Mensen keerden zich af van gevestigde instituties. Niet alleen religieus overigens. Ook politieke partijen kregen te maken met leegloop. En nog steeds is dat zo. Het leek en lijkt erop dat mensen genoeg hebben aan zichzelf.

Dit proces ging gepaard met een heel belangrijke ontwikkeling. Niet alleen was er sprake van ontkerkelijking, maar het geloof trok zich ook terug uit het publieke domein. Dat wil zeggen dat het geloof steeds minder een rol is gaan spelen in het openbare leven. Zeker, in Limburg speelt de RK kerk nog steeds een rol in de openbare ruimte. En ja, in de Biblebelt zijn er dorpen die op zondag gesloten zijn. Het zijn uitzonderingen.

Maar zie. We leven nu en in alle discussies is het geloof weer terug van weggeweest.  Religie vult alle media, alle sociale kanalen en heel veel discussies. Voor- en tegenstanders vallen over elkaar heen. Soms met redelijke discussies, veel vaker met gescheld en onderbuikargumenten. Met confrontatie. Het schijnt er bij te horen. Hoe dan ook: geloof is weer terug in het publieke domein en ik vind dat een enorme teruggang in de tijd.

Als het geloof namelijk terug is in het publieke domein, in de openbare ruimte, dan bemoeit het geloof zich weer met mij. Gelovigen zullen proberen hun waarden en normen een belangrijke plek te geven in de wereld. Geloof gaat de strijd aan met de Grondwet, met de wet, met mijn overtuigingen, met mijn geschiedenis, met wie ik wil zijn. En dat wil ik niet. Dat moet niemand willen.

Ik heb geen enkele moeite om in de beslotenheid van mijn vriendenkring te praten over geloof als er naar wordt gevraagd. Ongevraagd zal ik er nooit over beginnen. Ik heb er ook geen enkele moeite mee dat mensen hun geloof vieren in hun privéleven. Met elkaar, met vrienden, met geloofsgenoten. Waar ik moeite mee heb is een vermenging van geloof met de samenleving in het algemeen.

Ik pleit dan ook voor een Nederlandse vorm van Laïcité, de absolute scheiding tussen kerk en staat. Extreem doorgevoerd. Wat betekent dat iedere uiting in het publieke domein wordt teruggedrongen. Dat de staat geen enkele religie steunt of bevoorrecht. Dat religie een totale privé-aangelegenheid is. Dat er totale vrijheid van godsdienst is. En tegelijkertijd dat de openbaarheid van het leven wordt gevrijwaard van religie.

De algemene trend is immers al sinds decennia dat mensen mogen geloven wat zij willen zolang je het maar voor jezelf houdt. Dat je anderen er niet mee lastig valt en dat je vooral ook geen missiedrang hebt. Geloof: wees er blij mee en val er niemand mee lastig.

Daarnaast heb ik ook altijd medelijden met hen die samenvallen met hun geloof. Die hun identiteit, ook hun sociale identiteit, ontlenen aan hun geloof. Het duidt op een totaal gebrek aan eigenwaarde en uniciteit. Maar als je dat nou per sé wilt, doe dat thuis. Laat mij en allen die er niets mee te maken willen hebben met rust.

Leve de seculiere samenleving.

 

 

 

 

 

Een zwak geloof

27 zondag dec 2015

Posted by in de open samenleving

≈ Een reactie plaatsen

Tags

, , ,

Vorige week kwam in het nieuws dat in Somalië de openbare viering van Kerst verboden werd. De reden was naar ik me meen te herinneren dat zo’n viering ten koste zou gaan van Islamitische waarden. Ook de sultan van Brunei heeft de viering verboden.

Een kleine anecdote. Kerstavond bracht ik in de kerk door, in de enige Rooms-Katholieke kerk in mijn dorp. Tjokvol zat het. De sfeer was goed, optimistisch en ontspannen. De mis begon met de woorden ‘welkom aan iedereen die vindt dat hij of zij hier vanavond moet zijn. Of je nu vaak komt of bijna nooit. Of je gelovig bent of niet. Of je alleen bent of samen. Welkom.’

Het werd een mooie avond.

Hoe onzeker moet je zijn om dingen te verbieden. Dat vroeg ik me af toen ik de berichten op de radio hoorde en later in de kerk zat. Want je kunt wel volhouden dat het allemaal te maken heeft met intolerantie maar ik geloof dat steeds minder. Mijn overtuiging is meer en meer dat het afzetten tegen alles wat niet strookt met de eigen overtuiging wijst op een enorme leegte. Als dat waar je in gelooft onderuit gehaald kan worden door een feest dan heb je een zwak geloof. Dan is dat niet veel waard.

Het gaat niet alleen om een sterke man in Somalië, het gaat ook om mensen hier. Mensen die echt de overtuiging hebben dat onze cultuur omver gehaald kan worden door andere culturen of geloven. Dat kan alleen als je eigen cultuur niets voorstelt en vooral niet weerbaar is.

Hoe moet het dan wel?

Ferm zijn in je eigen overtuigingen. We zijn niet voor niets zover gekomen met alle geschiedenis die we hebben. Onze cultuur, onze gedeelde overtuigingen, normen en waarden en ook al onze vrijheden hebben we niet voor niets gekregen. Daar is veel voor gedaan en gelaten. Dat is ons zeker niet aan komen waaien.

Daarom, precies daarom, moeten wij nooit gaan lijken op of ons gedragen zoals die sultan. Juist wij moeten alle feesten toestaan omdat zij nooit ten koste van ons kunnen gaan. Juist omdat wij alles toestaan, onderscheiden we ons van alle onzekeren, alle zwakken van geloof. Ik denk dat ook de PVV en de aanhangers daarvan niet zozeer slecht, fout of verkeerd zijn. Zij zijn ten diepste onzeker. En hoewel ze de sultan zullen verafschuwen vanwege zijn cultuur, zouden zij zijn gedrag wel willen kopiëren. Niet uit kracht maar uit zwakte.

Ik ben zo intens gehecht aan onze cultuur waarin we kunnen zeggen wat we willen, doen wat kan, in vrijheid onze overtuigingen kunnen leven. Waarin we met woorden elkaar bestrijden omdat er altijd ruimte is voor andersdenkenden. Waarin ik ’s morgens als ik wakker word niet hoef te vrezen voor mijn leven. Mijn gehechtheid is zo groot dat ik alle andersdenkenden welkom heet. Een welkom dat ook inhoudt dat je met dezelfde waarden en normen mij tegemoet treedt. Alleen dan zal en kan ik nog lang gehecht blijven aan mijn wereld.

Geen zwak geloof dus.