Mijn jongste zoon heeft nog 5 dagen te gaan op de basisschool en dan zit het erop. Na acht jaar, van groep vlek tot en met groep 8, heeft hij nu de leeftijd om door te gaan naar het VWO. Hij verheugt zich daarop maar het is niet alleen vreugde. Hij gaat ook veel missen.

Meester Robbin bijvoorbeeld. Begin van het schooljaar gekomen en met gepaste afstand door de kinderen ontvangen. Een jonge vent, die in het begin wat onzeker was maar allengs steviger werd. Nu lopen ze met hem weg en dat is niet alleen omdat hij tof is. Hij is ook streng en duidelijk. Ze weten waar hij voor staat en dat ze niet met hem moeten kloten.

Wat de basisschool realiseert is het opleiden van onze kinderen in een omgeving die rust en overzicht geeft. Klassen die misschien iets te groot zijn (maar wat is optimaal?) maar altijd met aandacht. De basis die gelegd wordt is niet te onderschatten. Slecht, of geen onderwijs leidt tot een generatie kanslozen die afhankelijk worden van anderen. Op teveel plekken in de wereld is er helemaal geen onderwijs. Of alleen voor jongens.

Hoe slecht kan het worden?

Als ouder breng je je kind naar school en zeker in de eerste jaren is het kleefgehalte maximaal. Ouders die geen afscheid kunnen nemen van hun bloedje als het in groep Woezel zit. Die in de deuropening blijven kletsen met elkaar en nog tien keer ‘dag liefje, papa gaat nu echt weg’ roepen naar een kind dat al lang niet meer weet dat papa er überhaupt is. In de loop der jaren verandert dat fundamenteel. Er is een omslagpunt zo rond groep 4, 5 dat ouders opeens veel minder hecht zijn. Hup, kind uit de auto en snel naar kantoor. Onthechting. Wat goed is.

Wat we in ieder geval iedere dag doen is ons kind in de handen leggen van leerkrachten. Van hen verwachten we dat zij alles uit ons kind halen wat er in zit. En als zij dat niet doen in onze ogen dan gaan we op hoge poten naar school en naar ouderavonden om daar duidelijk te maken dat zij beter hun best moeten doen voor ons wonder in opleiding.

Het belangrijkste dat een mens kan hebben is een kind. En precies dat belangrijkste laten we voor een groot deel over aan mensen die weinig betaald krijgen. Niet alleen in materiële zin maar ook in aanzien en mogelijkheden. Wij moeten leerkrachten veel beter gaan belonen. Allereerst met geld. Daarnaast met respect en erkenning van hun vak en vakkundigheid. En in tijd. Dat zij tijd hebben om bij te scholen, nieuwe technieken te leren, zelf beter te worden. Ook dat kost geld.

Een maatschappij ontstaat op de basisschool. Daar wordt het fundament van kennis en kunde gelegd voor een individueel leven en voor het functioneren van de samenleving. Nu maar zeker in de toekomst.

De politiek heeft hier niets te winnen. De maximale termijn waarop wordt gekeken is vier jaar. In die vier jaar breng je geen verandering teweeg door een betere beloning. Je voorkomt er hoogstens maatschappelijke onrust mee. Meer niet. Geen politicus zal hier dus warm voor draaien. Wel voor veranderingen in het stelsel, of in methodieken. Die immers kun je binnen een kabinetsperiode regelen en daar kun je naar verwijzen als jouw eigen succes als minister of staatssecretaris.

Het is een droeve constatering. Door de manier waarop wij kijken naar onze politici laten zij onze kinderen in de steek. Wat wij willen is de soundbite, het resultaat op de korte termijn, de sterke man of vrouw en wat we vooral niet willen is een mens- en wereldbeeld op de langere termijn. Dat verveelt snel en wordt gezien als politiek gedraai.

Omdat die visie dus niet wordt geformuleerd is het onderwijs overgeleverd aan de toevalligheden van de politiek. Een situatie die we zelf iedere verkiezing weer creëren.

Als wij het anders willen zullen we ook anders moeten gaan stemmen. Er zijn altijd honderd parallelle prioriteiten maar onderwijs hoort nummer één te zijn. En dat is het nu zeker niet. Verandering begint dus bij ons eigen gedrag. In het stemhokje maar ook op school of tijdens ouderavonden. Je moet er zelf ook tijd insteken. Het duur maken.

Goedkoop onderwijs wordt vanzelf slecht onderwijs.