Ik schrok me dood. Figuurlijk dan gelukkig. Op Twitter las ik een bericht dat de overheid in de orgaanhandel gaat. Geheel tegen onze wil wordt na onze dood ons lichaam leeggehaald om onze organen te oogsten. Ook merkte een tweep op dat het moment dat we dood worden verklaard, steeds vroeger komt te liggen. Dat we wellicht niet eens helemaal dood zijn en dat we dan al worden leeggehaald. Orgaanhandel om winst te maken. De gekkies waren ook weer wakker.

En dat allemaal door een wetsvoorstel van D66 waarin verankerd ligt dat iedereen orgaandonor is tenzij je bezwaar aantekent. Andersom dan nu het geval is.

Dit voorstel is ingegeven door een gebrek aan donoren. Hoeveel campagnes er ook worden gevoerd, er blijft een tekort aan organen voor transplantatie. D66 maakt al jaren duidelijk dat zij wil dat iedereen default donor is, zoals het in meerdere landen al gebruikelijk is.

De kern van de zaak: donor ben je vrijwillig, uit overtuiging en zonder eigenbelang. Je besluit op een dag dat je orgaandonor wilt zijn na je dood. Je gaat er vanuit dat die dood nog 91 jaar van je wegblijft en dat als hij komt de artsen die objectief vaststellen. Je geliefden weten van je donorcodicil, zodat daarover geen discussie hoeft te ontstaan. Dat vergt nogal wat dus. Je moet het ook echt willen en echt doen.

Ik weet dat ik jarenlang geen donor wilde worden. De gedachte dat mijn lichaam geschonden terug zou keren tot de natuur vond ik onverdraaglijk. Ik stelde dat, omdat ik er negen maanden over had gedaan heel te worden, ik vanuit het geheel in negen maanden tot niets wilde teruggaan. Ongeschonden. Tot ik een dag dacht “wat een bladiebla. Mijn organen kunnen iemand helpen en ik heb er niets meer aan.”

Ik heb toen een codicil aangevraagd en dat heb ik sindsdien altijd bij me. Ik ben een jaar of tien geleden dus gewoon donor geworden. Actief, vrijwillig en met overtuiging.

Onder het huidige wetsvoorstel verdwijnt het donorschap volledig. Je bent bij default orgaandonor en dan ben je dus geen donor meer. Dit voorstel gaat in tegen een belangrijk artikel in onze Grondwet, wat behelst dat je uitdrukkelijk toestemming moet verlenen voor iemand aan je lichaam komt. Daarnaast verdwijnt wat ik noem de “schoonheid van het gebaar”. Jij kunt dus niet meer iets heel positiefs besluiten, donor worden, maar je moet nu iets negatiefs doen: nee zeggen, je uitschrijven. Je wordt van altruïst (donor) tot egoïst (uitschrijver). Dat is erg jammer.

Het doel heiligt de middelen zal de redenering zijn. Het doel is meer mensen redden met goede organen en het middel is verplicht donorschap. Ik weet niet of dit ook het gevolg zal zijn. Ik heb nu al een aantal donoren zien stellen dat zij zich uitschrijven juist omdat de overheid zich nu als eigenaar van je lichaam ziet. Mensen zijn boos en verontwaardigd.

Het houdt de gemoederen goed bezig.

Het hele voorstel had dan ook anders moeten zijn. Simpeler, rechtvaardiger, moderner, makkelijker toepasbaar. Het voorstel had moeten zijn: “alleen als je je als donor registreert heb je recht op het orgaan van een andere donor”.  Andersom geformuleerd: “je hebt recht op een donororgaan als je geregistreerd donor bent.”

Zo’n voorstel is heel duidelijk. Je kunt rechten laten gelden als je aan de bijbehorende plichten hebt voldaan. Je wordt vrijwillig donor, je weet dat het ertoe leidt dat in geval van nood je organen kunt ontvangen. Het is modern omdat het past in de combinatie van individuele verantwoordelijkheid en ‘voor wat hoort wat’. Het voorkomt ook free riders gedrag: je krijgt geen orgaan als je geen donor bent. En, belangrijkst, de overheid wordt geen eigenaar van jouw lichaam. Dat ben en blijf jij.

Maar ook onder deze wetgeving blijf ik gewoon donor. Ik hoop dat de dag dat die vraag wordt gesteld nog ver weg in de tijd ligt. Ik heb besloten dat zelfs deze wetgeving mijn vrijheid om donor te willen zijn niet aantast. Mijn lichaam, mijn besluit.

En organen worden in ons land niet gestolen.