Voor internet bestond, het commerciële internet moet ik zeggen, kochten we allemaal kleren in een winkel. Doen we nog maar, een stuk minder dan toen. Wat was het ritueel?
Je liep binnen en (als man) liep je direct door naar het rek of de stelling waar je kon vinden wat je zocht. Bijvoorbeeld een broek. Omdat niet alle broeken hetzelfde zijn, nam je twee of drie broeken mee. Iets andere kleur, iets andere maat. Je ging het hokje in, ontkleedde jezelf voor zover nodig en ging passen. Een broek zat prima, de rest kon terug.
De bediende van dienst nam je spullen in ontvangst met de woorden ‘geef maar hier dan leg ik het wel weer terug’. Dat deed je dus altijd, en zo ging het altijd.
Tevreden met een broek verliet je de winkel.
Zo gaat het nog in die gevallen dat ik een fysieke winkel betreed. En ik koop mijn kleding altijd in een fysieke winkel.
Maar nu is er online shoppen. Het medium is anders, het gedrag niet.
Men bestelt van alles en nog wat: verschillende kleuren, maten, stoffen. Als de webshop slim is geeft ie suggesties voor aanpalende kleding. Als een goede verkoper: dit overhemd zou er mooi bij staan. Deze trui is top. Een klik en je hebt het besteld, meerdere maten waarschijnlijk.
Een paar dagen later heb je het in huis. Je gaat naar je eigen paskamer, meestal de slaapkamer schat ik zo in, past alles en je houdt een stapel retour over. Waar is de bediende van dienst die zegt ‘geef maar hoor, ik hang het wel weg’? Die is er niet. Er zijn wel retourdozen met een sticker. Die gooi je vol en, na wat zoeken bij welk punt je die mag inleveren, verstuur je de spullen.
Niks aan de hand zou je denken.
Maar nu klagen de webshops dat de retourstromen te kostbaar zijn, en bij sommige retouren moet je al betalen.
Da’s de wereld op zijn kop natuurlijk.
Eerst fysieke winkels met vriendelijk leuk personeel opheffen, scheelt geld, dan online je helemaal suf marketen om zoveel mogelijk aankopen te krijgen en dan opeens doorkrijgen dat het gedrag van mensen (terecht gedrag) geld kost. Ja, sukkel, dat had je eerder moeten bedenken. Noem het retourpercentage, churn, whatever, maar dat dit zou gebeuren kon een kind uittekenen.
De consument krijgt weer eens de schuld. Wij moeten voorzichtiger aankopen, beter nadenken, consuminderen. Wat een neo-liberaal gezwets. Eerst hang je internet vol met aanbiedingen, koopmagneten en wat nog meer en bij succes ga je klagen over onvoorziene kosten.
Oud consumentengedrag in een nieuw jasje. Wie wil er nou 1 stuk bestellen dat waarschijnlijk niet ok is? Dat doe je niet in een pashokje, dat doe je niet online.
Hou van je klant, je hebt ‘m zelf geschapen. Zeik niet.
Een interessante discussie met mijn oudste zoon over zijn schooltijd. Inmiddels studeert hij en werkt hij harder dan ooit.
De aanleiding was een bericht dat ik op de radio hoorde, dat jongeren de NOS niet zien als een betrouwbare bron van info maar Insta en YouTube wel. Ik verbaasde me daarover, mijn zoon geheel niet. En toen kwamen we op de middelbare school. Dit was onze analyse.
School staat haaks op iedere vrijheid die je als mens hebt. Op jonge leeftijd moet je een richting kiezen waar je ongeveer de rest van je leven last van hebt. Op je dertiende word je geacht te weten en te snappen waar je wensen en talenten liggen.
Eenmaal een pakket gekozen wordt je meegenomen in een reis die voor je vastligt. Je docenten voeren een ritueel uit om jou in staat te stellen zoveel mogelijk te kopiëren en reproduceren op de momenten die er toe doen: tentamens en examens. De eindtermen van je handelen liggen vast en als je daarvan afwijkt resulteert dan in een onvoldoende. Jouw gedrag is dus een functie van een traject dat voor iedereen geldt. Jou individualiteit wordt verpletterd door het systeem.
Docenten zijn vriendelijk, je mag hen zelfs bij de voornaam noemen, maar dat verbergt een hoge dosis repressieve tolerantie: de vriendelijkheid lijkt egalitair te zijn maar is het allerminst. Het maakt de docent tot mens waar je rekening mee moet houden zonder dat jij als mens telt. Uiteindelijk moet jij worden gedisciplineerd en niet zij. Machtsverhoudingen zijn omfloerst.
De docent spreekt de waarheid. Aan die waarheid mag niet worden getwijfeld. Die waarheid is namelijk gecanoniseerd in de eindtermen. Het is waar omdat er op het examen naar gevraagd wordt. In de woorden van mijn zoon: ‘de leraar heeft gelijk en het is niet de bedoeling twijfel te zaaien. Dat wordt je niet in dank afgenomen en er is geen ruimte of tijd voor’.
De school ziet een amorfe massa kinderen, verdeelt over leeftijdscohorten en ingedeeld in richtingen, waarop een bepaald rendement moet worden gedraaid: succesratio’s zijn heel belangrijk. Dat betekent dat voor afwijkingen en uitzondering geen ruimte is. Op de middelbare school van mijn zonen was er een zogenaamde ‘rotondeklas’ waarin allerlei leerlingen zaten. Van totaal incompetent tot aan ritalinslikkers. Apart gezet en apart gehouden in een geschutte omgeving.
Als je binnenkomt op de school zul je merken dat dat in de termen van Coser een Gulzige Institutie is. Je wordt naar binnen gezogen, verschillen tussen leerlingen worden symbolisch en in de praktijk tot een minimum beperkt en uiteindelijk verdwijnt het individu.
De paradox die school voortbrengt is deze. Terwijl het een institutie is die lijkt te zijn bedoeld om mensen, individuen tot bloei te laten komen doet het het tegenovergestelde. De vriendelijkheid is een ideologisch masker. Erachter gaat een systeem schuil dat geen afwijking, geen tegenspraak en zeker geen individualiteit accepteert. Alles zand in de machine. Van zinvol communicatief handelen is nooit sprake.
De stelling van mijn zoon is, en ik onderschrijf die volledig, dat 4 tot 7 jaar in zo’n setting ertoe leidt dat jonge mensen formele instituties wantrouwen, niet geloven. Het oogt allemaal op orde maar dat is om de werkelijkheid te maskeren: disciplinering en ordening. Tot die instituties horen ook de staande politiek met de mooie hermetische verhalen en taal, met de joviale premier die mensen in de steek laat, het praten met meel in de mond, behoren de normale media die de echte kant van de zaak nooit laten zien, behoort kortom alles wat wij normale democratische instituties noemen. Het gevolg daarvan is een diep wantrouwen in en afkeer van die instituties. De jeugd denkt extreem rechts. De simpele oplossing voor jouw problemen, de zondebok aan wie het ligt en vooral een extreem simpel mens- en wereldbeeld.
Wat voorbeelden uit de praktijk:
De zonen moesten kiezen voor een pakket op een leeftijd dat ze worstelden met hormonen en vooral met nietsdoen rijk wilden worden. Praten over mogelijkheden was schier onmogelijk en in ieder geval lastgevend;
Hun middelbare school had geen budget voor betere leermiddelen, de kantine kreeg een uitbater met hoge prijzen en de school (althans de ingang voor ouders een leraren) kreeg een heel grote opknapbeurt. De leerlingeningang bleef versleten ogen;
Opeens was er een vorm van gymnasium. Niet zozeer uit de vraag van de leerlingen maar wel om de concurrentie in het dorp aan te gaan met andere scholen. Veel heeft het niet opgeleverd;
Er kwamen nieuwe managementlagen bij waardoor de leerling 5 stappen van de directeur was verwijderd. De red tape en ambtenarij namen zienderogen toe;
Aan de muur hingen allerlei uitingen van oude schoolprojecten. Foto’s, gekke dingen, tekeningen et cetera. Op een dag waren die allemaal weg en vervangen door leuzen: zo gaan we hier met elkaar om, we doen altijd dit en nooit dat et cetera, enzovoort;
De leerlingen kwamen er al snel achter dat dat ‘we’ op hen sloeg en niet op de staf;
Zelfs docenten gingen afhaken omdat een gecontroleerde dagtaak erbij kwam: de absentie perfect bijhouden en per dag rapporteren, waarbij er een sanctie was als bij controle bleek dat de rapportage niet klopte.
Het systeem werd verder dichtgetimmerd, weerklank en tegenspraak verdwenen en het individu mocht het buiten school verder uitzoeken. De stelligheid van mijn zoon sprak boekdelen: zo kweek je tegenstribbelende rechtse jongen mensen.
Is er iets aan de te doen?
Ja, maar de vergt eerst een andere manier van kijken. Toen er ooit iets met een zoon was, belde ik zijn mentor. Dit wat het gesprek:
Ik: ‘kun je met de kennis die je nu hebt over S regelen dat hij het later mag inhalen?’, ‘Als ik dat doe moet ik dat voor iedereen doen’, ik ‘dat is dan een mazzel dat hij niet iedereen maar S heet. Dus kun je het heel klein houden’, ‘maar we hebben 1700 kinderen hier rondlopen’, ik ‘nee, dat is niet waar’, ‘jawel, het zijn er 1700, ik ‘nee dat is niet waar. Jullie hebben 1700 keer 1 kind in huis. Dat is heel wat anders.’
Zeventienhonderd keer een individu zien! Veel werk maar noodzakelijk.
De mentor belde me later die week dat ik gelijk had maar dat dat niet paste binnen het kader. De uitzondering heb ik overigens wel geregeld.
School staat voor een samenleving die de burgers wantrouwt, waarin het systeem uitgaat van een gemiddelde waarbij uitzonderingen slecht zijn, disruptief. De school waarover ik spreek is niet eens een slechte school. In het geheel niet. Als je meegaat met de flow heb je een goede tijd en hou je er mooie vrienden aan over. Je leert ook veel, heel veel. Wat je niet leert is dat jij als individu wordt gezien zonder voorbehoud en vanuit vertrouwen, en wat je zeker niet leert dat het leven ambigu en veelvormig is. Die simpele kijk op de wereld maakt mensen die geloven in tegendraadse simpele oplossingen voor complexe problemen.
Hoe ik over BOA’s of politie met een religieus kledingstuk denk heb ik al eens geschreven en mijn standpunt is duidelijk: tegen.
In de huidige discussie in Amsterdam is iets vreemds aan de hand. Lees onderstaand artikel eens:
Hoewel er veel op tegen is, acht het bestuur van Amsterdam de handhavers professioneel en onpartijdig genoeg om hun werk te doen, ongeacht hun uiterlijk.
Het argument is dus: zij die tegen zijn hebben een mening maar die mening is niet juist want wij denken dat de BOA’s hun werk gewoon goed gaan doen. Mind you, BOA’s die hun geloof belangrijker vinden dan de seculiere staatsinrichting in Nederland.
Het vreemde, of oneigentijdse, van deze mededeling, is dat we in een tijd leven waarin oordelen net andersom zijn. Als er iemand is die claimt dat het gedrag van een persoon ‘grensoverschrijdend’ (een volstrekt niet nauwkeurige term) is, dan krijgt de claimer altijd gelijk. Dat wil zeggen dat de grensoverschrijder een fors probleem heeft en aan moet tonen dat het niet klopt.
Terug naar de religieuze BOA’s: daar wordt nu tegengesteld geredeneerd: als ik claim dat het dragen van een religieus hoofddeksel grensoverschrijdend is, wat ik vind, dan wordt mij gevraagd uit te gaan van het goede en het juiste en niet zo te zeuren.
Blijkbaar worden argumenten wisselend gebruikt om een doel te dienen en niet als vaststaand ethisch argument. Zoals het ons uitkomt, zo praten we. Met het bestuur van Amsterdam voorop.
Disclaimer: ik poneer hier wel een mening over hoofddeksels, niet over grensoverschrijders.
Iedereen maakt het wel eens mee. Je hebt ergens geen zin in en dan roept iemand dat je moeite hebt met uit je comfort zone te stappen.
Ja natuurlijk, daarom is het ook je comfort zone!
Laatst zat ik met een nieuw team bij elkaar en er werd voorgesteld een teamdag te organiseren. Ik ben dan altijd waakzaam want zo’n dag bevat meestal sportieve dingen. En ja hoor: een van de ideeën was om onder begeleiding van een heuse coach bomen te gaan klimmen. Helm op, tuigje aan en hoppa.
Ik zei dat dat prima was maar dat ik daar niet aan mee zou doen. Je kunt maar beter vooraf duidelijk zijn.
En toen kwam de welgemeende opmerking dat dat te ver uit mijn comfort zone ligt dus men begreep het wel. De rest, van die buitenmensen die voor het plezier hele afstanden hollen of fietsen of gewoon een bootje huren en het Sneekermeer opgaan, zag het wel zitten.
Pas later viel bij mij het kwartje. Het gaat altijd om dingen die of hoog in energie zitten en volstrekt kansloos zijn maar altijd wel actief. Een elektrisch bootje in de Gorge du Verdon, boomklimmen in een Frans bos, kanovaren op een rivier met flinke barrages. Ver buiten mijn CZ en ik ben er slecht in. Altijd voorgesteld door extraverte types die snel wowee roepen of zo.
Ik heb mij voorgenomen met dat team af te spreken dat iedereen in de komende maand Das Prinzip Hoffnung van Ernst Bloch gaat lezen en we het daarna erover gaan hebben op een teamdag.
Oktober nog maar waren we in Carcès. De laatste week van het seizoen en waarschijnlijk heel herkenbaar: winterklaar maken van het huis. Alle buitenspullen opruimen, de bedjes en stoelen naar binnen en kijken of alles goed vastzit.
Het huis aan kant. Vaatwasser helemaal schoon, idem de wasmachine en de keuken. Dweilen en daarna de luiken sluiten. Nog een keer rondkijken, oh ja, de boiler!, en dan de voordeur dichttrekken. Het erf afrijden, de hekken sluiten en op naar het vliegveld terug naar Nederland.
Dat gaat altijd een paar weken goed en dan komt het moment van vandaag: ik mis Frankrijk!
De wandeling naar het dorp, de eenvoud van het dorpsleven, ondanks de armoede toch in welzijn met elkaar leven. De gemoedelijkheid. Maar ook de Mousquetaires met een assortiment dat zich aanpast aan de kou: boudin noir, wild, mooie wijn.
Het is niet veel wat ik mis maar ik mis het wel veel.
We komen er wel weer overheen en komend jaar rijden we weer richting het zuiden, dat weet ik ook wel. Maar het gevoel van heimwee is er en koester ik ook een beetje. Het is een mooi gevoel.
Ochtend, uurtje of acht. Het is stil, zowel binnen en buiten. Ik stap uit bed en loop naar het raam dat aanstaat, achter de zware gordijnen. Ik kijk door een spleetje naar buiten. Het felle licht verblindt me even maar al snel kan ik de bergen zien liggen in de blauwe ochtendzon. Ik voel de kou en ruik de winter, de sneeuw. Ik ben in Les Bruyères middenin Les Trois Vallées. Ik ben volkomen gelukkig.
Ik ben hier voor de hoeveelste keer alweer? De zevende? Om te skiën? Nee dat niet.
Skiën, ik heb het wel eens gedaan. Een week. In Saas Fee was ik met mijn skiënde schoonfamilie en men vond dat ik dat ook maar eens moest leren. Zo gezegd, zo gedaan. Aan het einde van een week privéles van ene Othmar Supersaxo kon ik een helling af. Zonder stokken, dat dan weer wel.
Maar na die week heb ik nooit meer een moment op de latten gestaan. En toch ga ik ieder jaar naar de Franse Alpen om van de wintersport te genieten. Waarom? Wat vind ik daar dat zo de moeite waard is?
Les Trois Vallées
De eerste keer dat we hier naartoe gingen waren de kinderen nog klein. De bedoeling was dat zij zouden leren skiën. We hadden al eens een oefenweekeinde gehad in Winterberg, maar zelfs ik zag dat dat wel heel tam was. Niet het echte skiën. Dus onderweg naar de Franse alpen. Die keuze was simpel: we houden van Frankrijk, het gebied is het grootste ter wereld en de pistes zijn er breed.
We overnachtten in Villefranche-sur-Saône, gingen lekker uit eten in het stadje en de volgende ochtend kwamen we al vroeg in de file. Ik vroeg me af waarom we met zijn allen dezelfde kant op moesten? Wat was dat toch met die wintersport. Lemmingen op weg naar de sneeuw.
Op een zeker moment, net na Moûtiers, gingen we de bergen in: de ene helft ging naar links en wij gingen naar rechts. Natte wegen, geen sneeuw te zien. Tot we hoger en hoger gingen en daar langzaamaan hier en daar sneeuw lag. Steeds meer. Tot we in een witte wereld reden. Het was prachtig. Iedere weerstand bij mij verdween.
We hadden een hotel geboekt in Saint-Martin-de-Belleville. Een eeuwenoud dorp op 1450 meter. Het is gebouwd langs de hellingen waardoor er redelijk wat hoogteverschillen zijn. Wat uniek is, is dat er een echte dorpskern is. Het is nu een ski-oord maar zo is het niet bedacht en dat voel en zie je. Mooie huizen, van hout en van steen. Van oud in het centrum tot wat nieuwer aan de buitenkant.
Het was een blokhutachtig hotel aan de piste. Je stak het parkeerplaatsje over, stapte op de ski’s en ging richting lift. Althans mijn vrouw en de twee zonen. Ik bleef achter. Ik weet nog dat het ijskoud was. Ik ging wandelen in het dorp. Veel hoogteverschil, en om overal te komen moest ik flink doorlopen. Ik genoot van alles. De ouderwetse kneuterigheid, de huizen, de sneeuw, de winkeltjes. Ik eindigde op een terras in een bleke zon achter een espresso. Ik was gelukkig. ’s Avonds was de familie weer terug en gingen we heerlijk uit eten. Zeer lokaal en de kaaslucht zat nog dagen in mijn trui.
Alle dagen waren hetzelfde en heerlijk. Het fijne was dat ik in Frankrijk was. Waar anders? De baguettes waren lekker, de lokale supermarkt verkocht het vertrouwde assortiment en de koffie was als overal in Frankrijk. Je houdt ervan of vindt het verschrikkelijk.
Les Bruyéres en Les Ménuires
Het jaar daarop wilde de familie wat hoger zitten. Het oog viel op een klein gehucht: Les Bruyères, eigenlijk een quartier van Les Ménuires. Hier is moeite gedaan een heel intieme sfeer te creëren. Waar de andere kernen ‘zakelijk’ ogen voel je je hier in een verhaal van Dickens. Gebouwd in een kommetje rond de piste waarbij alles heel sfeervol oogt.
En, zoals altijd, na het huren van skis en het aanschaffen van de skipassen verdween de familie de sneeuw in. Ik ging doen waar ik heel goed in ben: lanterfanten. Het dorpje is zo klein dat je er binnen 15 minuten doorheen bent. Maar wat een heerlijke sfeer. Al vroeg kun je buiten dik ingepakt van een ontbijtje genieten, terrassen genoeg. Het uitzicht op de bergen is adembenemend mooi. Groot, overweldigend, wit afgetekend tegen een strakke blauwe lucht. Het ligt inderdaad hoger, op 1850 meter en het is dus ook kouder. Ik vond dat heerlijk. Je ademt een lucht in die zo kristalhelder is dat je er blij van wordt.
Omdat er toch niet heel veel te doen is liep ik naar Les Ménuires, een kilometer of drie. Les Ménuires is pas een jaar of zestig oud, en gebouwd als skidorp. Anders dan Belleville hier dus geen pittoreske straatjes. In 1992 is het dorp opgeknapt voor de winterspelen. Het is functioneel en gericht op skitoerisme.
Er loopt een mooi pad naartoe met links van je de vallei en de bergen aan de overkant. Als mieren zie je de skiërs door de sneeuw naar beneden glijden. De zon strak erboven.
Opeens doemde een heel merkwaardige kerktoren op. Opengewerkt, en heel mooi. Opmerkelijk. Ik wandelde er naartoe en het bleek geen kerk te zijn maar een soort kapel, de Espace Maurice Romanet. . Dit gebouw is gebouwd in 2000 dus heel oud is het niet. Het is vernoemd naar een priester die in de vorige eeuw de lokale bevolking overtuigde van het nut van wintersport voor het dorp. Zonder deze priester zou deze toren er niet zijn geweest. De deur was open. In de kapel was een primitief geschilderd berglandschap op de muur. Dat landschap is in 2016 aangebracht. Dat was het. Het licht viel mooi naar binnen
Ik liep verder het dorp in en, daar bleek een ondergronds winkelcentrum te zijn. Als je er ooit bent, ga naar binnen! Ik kwam terecht in een soort tijdmachine. Alles, echt alles, ademde de jaren zestig en zeventig. De Spachtelputz op de muren, het bruine grove houtwerk, de inrichting van de winkels, de geur! Ik ben er vaak geweest voor kleine boodschappen. De wandeling ernaartoe en de beleving. En altijd afsluiten met een p’tit blanc op het terras van Le Comptoir in de zon.
Mijn oudste zoon heeft me op een dag meegenomen naar boven, met een paar liften omhoog en toen stond ik op de Pointe de la Masse, op 2804 meter hoogte. Het dak van de wereld. In de verte de Mont Blanc en om je heen de toppen van de Alpen. Adembenemend. En ook hier weer de koude heerlijke lucht, de strakblauwe hemel en de oneindige sneeuw. Een prachtplek.
Vele jaren zijn we naar een van beide plaatsen op vakantie geweest, tot de familie het nodig vond nog hoger te gaan zitten.
Val Thorens
Het werd Val Thorens. Ik had er een en ander over gehoord. 2300 meter hoog. Val Thorens is weliswaar redelijk nieuw, het bestaat sinds 1971, maar -anders dan in andere dorpen- zijn er geen grote betonnen hotels. Veel is afgewerkt met hout waardoor het overal vriendelijk oogt. En verscholen achter de doorgaande weg ligt een klein gebiedje rond de pistes waar je lekker kunt eten en drinken. Zo is er toch gezorgd voor de menselijke maat.
Dat wist ik allemaal niet toen we binnenreden. Een soort snelweg met hotels leek het wel. De auto moesten we ver buiten het dorp, ver naar beneden parkeren omdat het autovrij is. Het hotel aan de rand was prima, hip en gezellig. Beneden kon de familie ski’s huren en zo direct de piste op. Ik vroeg me af wat ik hier een week ging doen. Gelukkig had ik veel boeken bij me.
Die bleken niet allemaal nodig te zijn.
Omdat het groter is dan de andere plaatsen is er meer te doen en te beleven. Ik heb veel gewandeld, ik heb veel favoriete plekken gevonden om in de zon wat te drinken. Goede en zeer standaard restaurants. Fijne mensen, ook hier weer en intens Frans in alles. Ik heb genoten van ieder moment. En de mooiste momenten waren aan het eind van iedere dag dat we weer bij elkaar waren op het terras van het hotel en daar in de snijdende kou dik ingepakt konden proosten op het leven.
En als je nou niet van skiën houdt?
Dan moet je toch gewoon gaan. In de winter de Franse Alpen in. Slaap ergens onderweg, zoals wij altijd doen. In Lyon, Villefranche of waar dan ook. Rij de bergen in en laat je betoveren door het geweldige landschap. Het is vooral voor mensen die niet veel nodig hebben, zoals ik. Buiten zijn, een boek, wandelen, beetje met mensen kletsen, een glas wijn, lekker eten. Wat ik er vind is een soort eeuwige kerstsfeer. Overal lichtjes als het donker wordt. De restaurants zijn ingericht op knusheid en warmte. De mensen zijn vriendelijk, gastvrij en relaxt. En hoewel ik dus zelf niet ski, geniet ik van alle skiërs: het ziet er jaloersmakend vrij uit. Al die vrolijke mensen maken dat de sfeer top is. En af en toe met een lift omhoog om mee te maken wat zij iedere keer ervaren: het dak van de wereld, met mij als toeschouwer.
Restaurants
Villefranche-sur-Saône:
Le Saladier, 579 Rue Nationale (klein, gezellig, informeel)
La Chapelle, 407 Rue Nationale (hier doet men zijn best om fine dining te serveren, lukt aardig)
Les Bellevilles:
Le Montagnard, 35, rue des Places, 73440, Les Belleville (geweldige pot au feu)
Etoiles des Neiges, Rue Saint-Martin (heerlijk verzorgd eten)
Les Bruyères:
La Marmite, Quartier des Bruyères (ons favoriete plekje: topvlees van het open haardvuur en super bediening en een glaasje Génépi na)
Les Marmottes, L’Orée de Pistes Quartier des Bruyères (gewoon goed lokaal eten)
Le Setor, Quartier des Bruyères (goede uiensoep)
Les Ménuires:
Le Comptoir, Quartier de la Croisette (het lekkerste en fijnste terras, ’s middags en ook zeker ’s avonds)
Le bistrot des Cimes, Rue de la Viaz (goed eten en een lekkere vriendelijk bar. Beetje uit de route)
Le Capricorne, D117 (goede plek, prachtig uitzicht)
Val Thorens:
Alpen Art, Place Caron, 73440 Val Thorens (fine dining, goede wijnkaart)
Les Clarines, Centre Commercial Peclet (echt Savoyarde, kaas en room)
Le Tivoli, La Vanoise (goede croziflette)
La Rotisserie, 297 Rue de la Lombarde (in hotel Fahrenheit Seven: prima bistro met lekker eten, tikkie hip)
Les Trois Vallées: wat achtergrond
Het is het grootste aaneengesloten wintersportgebied ter wereld. In 1946 werd de eerste lift gebouwd in dit gebied en daarna kwam het eerste hotel. Nu, bijna 80 jaar later, is het groot en enorm aantrekkelijk. Er is maar liefst 600 km piste, van zeer simpel tot zeer complex. Die zeshonderd kilometer is toegankelijk via 183 liften waarmee per uur 260.000 mensen kunnen worden vervoerd. De getallen blijven enorm: 2.300 sneeuwkanonnen, 73 pistebullies waarop 160 mensen in toerbeurt werken. ’s Avonds en ’s nachts. En er zijn maar liefst 3.000 ski-instructeurs. Voor de veiligheid, er gebeurt wel eens het een en ander en dan zie je de heli overkomen, zijn er 424 ski patrollers.
Veel heb ik er niet van gezien, maar er was een debat op tv waarin een aantal lijsttrekkers door elkaar heen zat te blèren. Ik heb de tv direct uitgezet. Ik kijk sowieso niet heel veel naar debatten. Wat gebeurt is dat de platitudes, de ontkenningen van de werkelijkheid en de gemakkelijke oplossingen over en weer vliegen.
Vier lijsttrekkers doen daar niet aan mee. Dassen, Jetten, Bontenbal en Timmermans.
Van die drie heeft Timmermans het het moeilijkst. Hij zou mee moeten gaan in de manier van schreeuwen, in het inhoudsloze gezwets en het strategisch geweifel van respectievelijk Wilders (de gematigde fundamentalist en vreemdelingenhater), Yesilgöz (als een uit coma ontwakende naar de wereld kijkend en onzin uitkramend) en Omtzigt (vaagheid is aantrekkelijk en lerend van GTST eindigt hij de dag met een cliffhanger).
Timmermans zou ervoor kunnen kiezen Wilders te vragen wat hij al 20 jaar in de kamer doet en wat hij vindt van de islam en of zijn Hongaarse vrouw ook het land moet verlaten. Hij zou Yesilgöz inhoudelijke vragen kunnen stellen en opmerken dat groep5 opmerkingen geen beleid vormen en dat alles wat zij voorstelt al 13 jaar niet gelukt is onder de VVD en dat zij behoort tot de doelgroep van Wilders’ uitzetbeleid. Hij zou Omtzigt kunnen vragen hoe een pathologisch twijfelaar een land denkt te gaan leiden zonder in een burn out terecht te komen, en dat controleren op de millimeter niet hetzelfde is als een land leiden.
Maar dat doet hij niet, wat hem siert. Zo wordt hij ook niet de grootste. Wel blijft hij fatsoenlijk.
De andere drie, Bontenbal, Jetten en Dassen, hebben de pech er niet toe te doen voor het vormen van politieke macht. Terwijl ik wel geloof dat het CDA voor het eerst in jaren weer een goede oprechte lijsttrekker heeft. Volkomen zichzelf en de juiste toon en inhoud voor een zich herstellend CDA. Jetten is oprecht, eerlijk en geloofwaardig. Relaxt en niet zo hautain als zijn voorgangster. Maar D66 is opgegeten door de VVD. Volt als laatste is de enige partij die volkomen pro Europa is. Het enige juiste standpunt maar ook niet in staat een machtspositie in te nemen. En Dassen blijft het hele verhaal vertellen en niet de sound bites die men wil horen.
Politiek is het verzamelen en regelen van macht zodat je optimaal je eigen standpunten door kunt voeren. In Nederland zal dat altijd in de vorm van compromissen zijn. En dat is goed. Het hele leven is een groot compromis, dat is de reden dat we zonder continue oorlog samenleven.
Er zijn twee partijen die momenteel macht aan het regelen zijn en daarvoor ruilen ze ieder fatsoen in. De VVD heeft het slechte geheugen tot kunst verheven en de PVV heeft het even niet meer over het feit dat ze een miljoen mensen als tweederangs burgers beschouwen.
Het volk vindt het geweldig. Het volk hijst zelfs iemand op het schild die van 1 naar 23 (?) zetels gaat omdat hij de vleesgeworden controleur is die kijkt of alle regels gevolgd zijn. Geheel los van iedere inhoud. Die ontbreekt volkomen.
Ik vind het bewonderenswaardig dat Timmermans rustig zijn betoog opbouwt en dat hij aangeeft dat het klimaat het belangrijkste onderwerp is. Op zijn manier dus. Waarmee hij niet gaat winnen. De mensen die snappen dat politiek belangrijk is, geen circus dus, en dat moeilijke problemen nooit opgelost kunnen worden met simpele oplossingen en platitudes, die mensen snappen Timmermans goed. Wellicht vinden ze het een arrogante boomer waar ze nooit op zullen stemmen. Maar snappen doen ze hem.
De dominante partijen momenteel doen exact het tegenovergestelde: er is geen klimaatcrisis, er is geen woningcrisis, er is maar één crisis en die heet instroom van vreemdelingen. Er is natuurlijk ook armoe maar die gaan we oplossen zegt Dilan. Hoe? Met behulp van de rijkaards die met haar mogen dineren? Geen clou.
Het volk vindt het geweldig. Simpele taal voor simpele geesten. Dédain voor de kiezer die erin trapt. Nederland wil niet weten dat de wereld ingewikkeld is, wil niet weten dat we Europa hard nodig hebben voor de toekomst. Wil niet weten dat de VVD na 13 jaar gewoon verder gaat waar ze gebleven was. Dat we dachten dat Rutte en inhoudsloos was en een teflonlaag bezat, maar dat Rutte een filosoof en groot denker blijkt te zijn als je zijn opvolgster hoort. Het volk wil niet weten dat de PVV een intens slechte immorele partij is met kamerleden die niets, maar dan ook werkelijk niets tot stand hebben gebracht. Het volk kijkt naar een musical met een aantal hoofdpersonen waarin men zich herkent. De verhaallijn is lekker simpel en de emoties liggen aan de oppervlakte. Prachtig dus.
Het volk vindt het prima. Vanaf de 23ste gaan we gewoon weer roepen dat de politiek niet te vertrouwen is en dat er een enorme kloof is tussen Den Haag en de gewone man.
Dick Koopman 