Zomaar drie dorpen, vlak bij elkaar in de Var: Carcès, Salernes en Cotignac. Qua inwoneraantal ongeveer gelijk. Een paar duizend vaste bewoners. Niet heel groot, maar genoeg te doen. Drie dorpen ook waar we al decennia komen. En we hebben veel zien veranderen.

Drie dorpen die op een verschillende manier zijn veranderd, waarbij ik durf te zeggen dat twee dat heel goed hebben gedaan en een, Carcès, niet.

Maar laat ik daar wat meer over vertellen en beginnen met:

Cotignac

Ik weet nog dat we daar waren toen mijn oudste zoon net was geboren. 2003.  Hij was een maand of drie en we liepen door het dorp. We wilden wat eten en kwamen uit aan het einde van de Cour Gambetta, bij een café. De eigenaresse nam onze zoon over in haar armen zodat wij konden eten. Heerlijke crèpes meen ik. Aardigheid alom. Maar dat was het dan ook ongeveer. Verder was Cotignac niet zo veel.

En zie nu, ruim twintig jaar later! Het dorp bruist. Er is altijd drukte maar er is veel meer. Mirabeau wijnen zit er, er is een soort mini-museum, in de straat naar de Mairie -ooit een verlopen verlaten straat- zitten allerlei kleine kunstwinkeltjes. Iedere vorm van kunst kun je er vinden. De sfeer is heel relaxed en top. Er zijn hotels bijgekomen in de laatste jaren. Een zelfs met een indrukwekkend mooie entree. Hier zat ooit een oude verwaarloosde garage.

Ook de restaurants zijn iets opgeschoven in kwaliteit. Ons favoriete restaurant toentertijd (La Terasse) is van eigenaar gewisseld een paar jaar geleden, en heet nu Picotte. Jonge mensen in de keuken en bediening en het eten is er perfect. Verrassend en heel lekker. George Clooney schijnt er te komen. Le Jardin Sécret is ook zo’n pareltje. Je moet er even naar zoeken en ver van tevoren reserveren maar wat een perfect plekje om te eten. En alles even lekker. 

Dit dorp is veranderd in een ‘kunstdorp’. Niet groots uitgepakt maar duidelijk een signatuur, een karakter. Op dat karakter wordt meer gebouwd, dat is wat je ziet. Het trekt jongere mensen aan, andere restaurants, meer durf. Er is zelf een jonge boulanger bij gekomen. 

De verbeelding heeft gewonnen. Dat zie je.

Salernes

Vanuit ons zwembad kijk ik ’s avonds laat altijd uit over de bergen en zie ik zo’n 10 kilometer verderop de lichtjes van Entrecasteaux met daarachter Salernes. Salernes is een echt Frans dorp. Een plein waar de markt is en veel smalle straatjes. Het is er altijd al druk geweest op marktdagen maar tegenwoordig is het nog veel drukker. 

Wat is er veranderd?

Het hoogtepunt van Salernes was ooit friet eten bij een snackbar die werd gerund door een Chinees. Die was voor de liefde ooit gekomen en nooit meer weggegaan. Verder was er niet veel. Een Spars, wat winkeltjes, wat cafés, en – o ja – een soort oude garage waar een paar jonge mensen keramiek verkochten. Schalen, kopjes en schoteltjes. Dat soort werk. Niet veel maar wel altijd heel vrolijk en hip.

Intussen is Salernes veranderd. Er is veel meer keramiek bijgekomen. Op de markt worden meer dan gewoonlijk allerlei schalen, vazen, borden et cetera verkocht. Het is heel druk geworden. Je moet tegenwoordig ver buiten het dorp parkeren als je geluk hebt. Aan de rand van de markt is een winkel gekomen met allerlei mooie, Provençaalse spullen (ook veel meuk) voor in huis. En dus ook heel veel keramiek voor een habbekrats. Naast de oude garage zijn er meer keramiekzaken gekomen. Van heel traditioneel tot hippig. 

En ik kan me vergissen, maar er zijn ook wat meer delicatessen te koop op de markt. Artisanaal biologisch brood en groenten. Kaas met een bio-keurmerk. Alsof dit ooit suffe dorp gegentrificeerd is. Het kan ook mijn blik zijn natuurlijk maar ik denk dat het  klopt.

De sfeer is top. Uitnodigend. Leuk. Lokaal en internationaal. Hip en traditioneel door elkaar.

We komen er graag.

Wat is er dan met Carcès aan de hand?

Carcès

Carcès heeft veel om van te genieten. Er is een Middel-Eeuws centrum met iets van een kasteel. Om er te komen moet je flink klimmen maar dan toren je ook hoog boven het dorp uit. Eronder zit een ruimte waar eens een expositie was van twee Nederlandse dames die schilderden. Was niet veel maar was er wel. Daarna nooit meer gezien. Het oude Carcès is prachtig.

Er zitten wijnhuizen. Van Le Hameau (een coöperatie), tot Foussenq en in de buurt zit Sainte Croix. Ons huis wordt omringd door wijnvelden waar het in oktober heerlijk wandelen is. Er is een pleintje met een kerk en een straat omhoog waar op zaterdag markt is. Als je die markt afloopt kom je op weer een pleintje. Het is pittoresk, het is knus, de mensen zijn aardig en het is er heerlijk wonen. Niets mis mee.

Maar als je zou vragen waarom je er naartoe zou komen, dan blijft het antwoord uit. Er is geen verbindend karakter. Niet een thema of een reden om te stoppen en uit te stappen.

Zelfs de restaurants zijn verdwenen zodat er nog drie over zijn. Twee Aziatische en een op het kerkplein waar de inrichting het thema Abba heeft en het eten van lage kwaliteit is. Wel gezellig en lieve mensen, maar koken is een kunst die niet wordt beheerst.

Terwijl het veel heeft. Ik heb eens met de burgemeester erover gesproken. Waarom niet van Carcès hét wijndorp van de Var maken? Met twee keer per jaar een regionale foire au vin waar je echt moet zijn om te weten wat er te koop is. Waar je een prijs kunt winnen, een gouden medaille voor de beste biologische wijn? Waar winkeltjes wijnparafernalia verkopen. En waar je op de Place Respélido de jaarlijkse Grand Aïoli koppelt aan de beste lokale wijnen. 

Er is zelfs een lokale bierbrouwer die je erbij kunt betrekken, als alternatief bij de maaltijd.

En als topper: een mooi diner boven op het kasteel onder de blauwe zomerhemel in de avond waarbij het langzaam donker wordt en de wijn steeds lekkerder.

De animo was gering bleek wel. Carcès is toch een dorp van hardwerkende mensen in diezelfde wijnbouw. Waar de ene bakker na de andere verdwijnt en waar alles al twintig jaar hetzelfde is. Weinig ambitie. Op zaterdag twee rotisseries die kip verkopen en dat is het dan.

De verdwenen restaurants worden niet overgenomen door hippe jonge mensen die omvallen van de energie en fantasie. Jong trekt weg uit het dorp.

Niets hoeft natuurlijk, maar wat doet het veel voor een dorp en een gemeenschap als je investeert, karakter kweekt en de rest gewoon laat gebeuren. 

Het zit er hier niet in. Salernes en Cotignac hebben stappen gezet. Het is zoals het is.

Ça ira, dat dan weer wel.

Eens een keer geen Provence, geen Carcès maar de westkust van Frankrijk genomen. Vanuit Bordeaux verder door naar het zuiden kwamen we aan in Biarritz. Nooit eerder geweest en ik was benieuwd. We hadden een huis gehuurd voor twee nachten, dus bij aankomst begon het wachten op de mevrouw met de sleutel. Na anderhalf uur werd het me te gortig en ging wéér bellen. Mopperend ‘we zijn in Frankrijk’.

Tja, we stonden bij het verkeerde adres. Op met ratelende koffers naar het juiste adres en daar wachtte geduldig de mevrouw met de sleutel.

Vooraf had men mij gewaarschuwd: Biarritz was ooit prachtig maar is nu volop vergane glorie. En dat bleek ook zo te zijn. Wel vergane glorie in heel goede staat overigens. Het bleek meer een memoriaal te zijn voor een voorbije tijd, die nog parmantig en levendig de vinger opsteekt om te zeggen ‘ik ben er nog’. Wat is het een mooi en fijn stadje.

We hebben ons suf gelopen en kwamen natuurlijk aan zee uit. Daar voel je dat dit een andere zee is dan bij de Provence. Ruiger, groter, de zeelucht kwam ons tegemoet. De stranden waren vol. Jong en oud, alles door elkaar. Het was druk. Het was overal druk, maar wel op een gezellige relaxte manier. De sfeer deed me denken aan Nazaré in Portugal, een beetje een surfsfeer. Top dus.

’s Avonds zochten we een restaurant en liepen het centrum in. Volop vreetschuren kwamen we tegen. In een straatje, de Rue du Centre, was een tentje waar het heel rustig was. Paar tafeltjes voor de deur. Japans! Het is lang geleden dat ik zo lekker Japans heb gegeten als daar bij OKO. Zelfs de wijn was top.

Waar je vooral aan ziet dat het ooit een belangrijke badplaats was voor de welgestelden, zijn de gebouwen. Grote voorname hotels, een casino, musea, alles is een voorbije stijl. Prachtig tegen een blauwe lucht maar voorbij. Daar is het stil. Wat er voor in de plaats is gekomen is de drukte van de restaurantjes, de cafés, de snelle hap. Maar ook daar alles op een relaxte manier.

Voor mij is Biarritz een verrassing geweest. Ik voelde me er volop thuis en wil er zo weer naartoe. ’s Morgens tussen de markthallen ontbijten en een beetje mensen kijken, overdag een beetje winkelen en ergens wat drinken. Wandelen langs de promenade, door het park, uitkijken over zee. La Mer.

De vergane glorie klopt niet. Er is een nieuwe modernere glorie voor in de plaats gekomen. Met hier en daar een teken van vervlogen tijden.

Prachtig.

Bordeaux. Ik had er herinneringen aan van lang geleden. Beelden. Een brug met aan de overkant van het water links en rechts grote statige woonhuizen aan een brede boulevard. Zonovergoten en zuidelijk. Die beelden stamden uit een tijd dat ik met de FTS treinde naar Bordeaux om vanuit daar met de bus richting Lacanau of Mimizan te gaan. Zee en diepe stranden. Er klopte echt niets van. Herinneringen zijn ongegeneerd onbetrouwbaar, zo bleek maar weer. Bordeaux zoals ik het had bedacht bleek niet te bestaan.

Bordeaux dus. Na een lange rit vanaf een uitgestorven Parijs (een overnachting omdat de jongste zoon per sé Jim Morrison en Chopin wilde bezoeken) kwamen we aan bij een klein hotel. Oud in een buurtje net buiten het centrum. Een paar dingen hadden we in het hoofd. Eten bij Gordon Ramsay, lopen en ons laten verrassen. En ik wilde mooie wijn drinken. Dat laatste zou toch moeten lukken leek mij.

De stad was prachtig. Geen Grands Boulevards met links en rechts grote statige woonhuizen, maar veel meer een intieme stad. En hoe je ook loopt, je gaat vanzelf naar de rivier, de Garonne. Breed en traag en heel grijs deelt die de stad in twee. Je draait je om en ziet de Place de la Bourse met ervoor het spiegelende watervlak van de Miroir d’eau. Het is prachtig.

Als je terugloopt de stad weer in kom je in een wirwar van kleine straatjes met winkeltjes, café’s en restaurants. Het is allemaal heel aangenaam en zeer de menselijke maat. Zoals mijn zoon zei: de schoonheid komt niet naar jou hier, je moet de schoonheid opzoeken en vinden. In de straatjes, de kerken, de gebouwen. En zo is het.

’s Avonds tegenover de Opéra bij Ramsay gegeten. Dat was een beetje een deceptie. De borden waren prachtig opgemaakt, het was smaakvol maar nou niet de top die ik ervan had verwacht. Ik bestelde een fles Saint Estèphe maar die bleek niet meer op voorraad. Dus kwam een andere, die ik spontaan weer ben vergeten. Het etentje bij een lokale tent in een straatje was beter, zal ik maar zeggen. Mijn zin in goede wijn bleef.

Die zin heb ik uiteindelijk kunnen bevredigen in de Cité du Vin. Een merkwaardig bouwsel aan het einde van de kaaien, op ongeveer een 45 minuten lopen. Langzaam zie je de puist groter worden en krijg je er een beeld van. Het is een mooi museum dat geheel gewijd is aan wijn en wijnproductie. En niet kleinzielig alleen over Bordeaux, alle streken en alle landen komen aan de orde. Mooi opgezet met een hoog NEMO-gehalte: het is een en al beleving. Van heel inventief (geuren ervaren) tot obligaat.

En als je dan het museum door bent geweest kun je naar boven, het dak op. Daar wordt heerlijke en heerlijk diverse wijn geschonken. Ik dronk een Catalaanse rode (Le Pelut), die erg lekker was. En met uitzicht over de stad smaakte die nog lekkerder. Eindelijk de wijn waar ik naar verlangde, op een onvergetelijke plek.

Er valt nog veel meer te vertellen over Bordeaux. Allemaal dingen die onderdeel worden van mijn herinneringen. Herinneringen die mij ooit weer zullen leiden naar dezelfde plekken, zoals Bordeaux. Om er daar vervolgens achter te komen dat die stad niet bestaat. Er ook achter te komen dat de stad die wél bestaat nog veel mooier en spannender is dan die in je geheugen. Dat zijn toch vooral flarden terwijl de eenheid en veelheid van de werkelijkheid immens veel rijker en spannender is.

Bordeaux, mijn Bordeaux bleek niet te bestaan.